ARALIK

Bir şehrin hızını ölçmek istiyorsanız trafiğe değil, kaldırıma bakın. Yürüyen insanların adım sıklığı, bir yerde hayatın nasıl kurulduğunu bütün istatistiklerden daha çabuk söylüyor. Kopenhag'da bir saat boyunca saydım: dakikada doksan altı adım.

Aynı ölçümü İstanbul'da yapmak neredeyse imkânsız, çünkü kaldırım diye bir süreklilik yok. Yürüyüş burada bir güzergâh değil, bir dizi müzakere: park etmiş araba, kırık taş, tabela ayağı.

Yavaşlık, zamanı boşa harcamak değil. Nereye gittiğini bilenlerin lüksü.

Şehir plancıları bu farka uzun süre "kültür" dedi. Oysa mesele kültürden çok bütçe kalemi: kaldırım genişliği bir tercihtir ve her tercih bir yerden kesilir.

Sayının geri kalanında bu tercihin nerelerde yapıldığını takip ediyoruz — belediye bütçelerinden mücellit tezgâhına kadar.